PORADY I ARTYKUŁY PRAWNE

CIEKAWOSTKI i ABSURDY PRAWNE

Jak zapłacić mniejszą opłatę komorniczą?

Wysokość i rodzaje opłat egzekucyjnych uregulowane są w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r., Nr 167, poz. 1191 ze zm.). Ponieważ najwięcej postępowań egzekucyjnych dotyczy egzekucji świadczeń pieniężnych kluczowe znaczenie w zakresie wysokości opłat ma art. 49 tej ustawy.

Zgodnie z nim, w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową, której wysokość zależy od wartości wyegzekwowanego świadczenia.

Podstawowa opłata wynosi 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia (jednak nie może być niższa niż 1/10, ani wyższa niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego).

Ustawa przewiduje niższą opłatę – 8% wartości wyegzekwowanego świadczenia, (jednak nie niższą niż 1/20 i nie wyższą niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego), gdy pieniądze zostały ściągnięte z:

• rachunku bankowego,
• wynagrodzenia za pracę,
• świadczenia z ubezpieczenia społecznego (np. emerytury, renty),
• wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego.

Koszty te są znaczne (choć to nie jedyne koszty egzekucji, gdyż do opłat należy doliczyć jeszcze wydatki) i zapewne niejeden dłużnik zastanawia się jak zapłacić mniejszą opłatę. Oczywiście najkorzystniej jest nie dopuścić do egzekucji komorniczej i zapłacić wierzycielowi dobrowolnie, jednak z różnych powodów może to okazać się w danym momencie niemożliwe.

Jedną z furtek wynikających z art. 49 ust. 2 ustawy jest zapłacenie zobowiązania (już po wszczęciu egzekucji) bezpośrednio do rąk wierzyciela, pod warunkiem, że ten ostatni złoży wniosek o umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5 % wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania (jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego). Przepis ten (dodany w dniu 28 grudnia 2007 r.) wzbudzał liczne kontrowersje w doktrynie i orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 października 2009 r. w sprawie sygn. akt III CZP 82/09 (OSNC 2010/5/67) jednoznacznie stwierdził, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji, od świadczenia spełnionego przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi, komornik pobiera opłatę określoną w art. 49 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy.

Oznacza to, że zamiast czekać aż komornik wyegzekwuje świadczenie i pobierze 15% lub 8 % opłaty, dłużnik może po wszczęciu egzekucji sam spłacić wierzyciela i kiedy ten ostatni złoży wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego dłużnik będzie obciążony przez komornika jedynie 5% opłatą.

Największy prezent dla dłużników wprowadziła nowelizacja art. 49 ustawy, która weszła w życie w dniu 17 czerwca 2010 r. Przywróciła ona starą zasadę (zniesioną pod koniec 2007 r.) umożliwiającą sądowe zmniejszenie wysokości opłaty.

Zgodnie z art. 49 ust.7-10 ustawy dłużnik może złożyć wniosek o obniżenie wysokości opłat. Wniosek ten składa się w terminie 7 dni od dnia uzyskania informacji o ściągnięciu opłaty (dotyczy to opłat w wysokości 15% i 8%, które ściągane są na bieżąco, proporcjonalnie do wysokości wyegzekwowanego świadczenia) albo od dnia doręczenia postanowienia o ustaleniu opłaty (w przypadku dłużnika dotyczy to opłaty w wysokości 5%).

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze na czynności komornika. Oznacza to, że wniosek składa się bezpośrednio do sądu rejonowego, przy którym działa komornik. Jeżeli do prowadzenia egzekucji został wybrany komornik poza właściwością ogólną, wniosek rozpoznaje sąd, który byłby właściwy według ogólnych zasad. Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz określać jaką opłatę i w jakim zakresie dłużnik chciałby obniżyć, powinien także zawierać uzasadnienie.

Odpis wniosku sąd prześle komornikowi, który w terminie trzech dni na piśmie będzie mógł się do niego ustosunkować, a nawet uwzględnić (choć to ostatnie jest mało prawdopodobne).

Wniesienie wniosku nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, ani dalszego pobierania opłaty, chyba że sąd zawiesi postępowanie lub wstrzyma dokonanie czynności.

Po rozpoznaniu wniosku o obniżenie opłaty sąd może, uwzględniając w szczególności nakład pracy komornika lub sytuację majątkową wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów, obniżyć wysokość opłat.

Przepis stanowi, że sąd może, a więc nie musi, obniżać wysokości opłaty. Nawet w przypadku zaistnienia przesłanek obniżenia decyzja sądu będzie zależeć od oceny sędziego. Najkrócej mówiąc sąd obniży opłatę jeśli uzna, że jest ona za wysoka, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy.

Ponadto sąd może jedynie obniżyć wysokość opłaty, co oznacza, że nie może w tym postępowaniu całkowicie zwolnić dłużnika od ponoszenia opłaty.

Przepis nie wymienia wszystkich przesłanek, jakie sąd powinien wziąć pod uwagę rozpatrując wniosek, świadczy o tym użyte sformułowanie „w szczególności”. W związku z tym można powoływać się także na inne okoliczności niż w nim wymienione. W praktyce zapewne największe znaczenie przypadnie tym przesłankom, które wymienił ustawodawca. Można je podzielić na dwa rodzaje:

• związane z nakładem pracy komornika, np. to, że komornik nie podejmował zbyt wielu czynności, egzekucja była mało skomplikowana, krótka;
• związane z sytuacją majątkową i dochodami dłużnika, np. brak dochodów albo bardzo niskie dochody, brak majątku.

Szymon Karpierz
Radca prawny

Share

Projekt i wykonanie 2010 Agencja Reklamy LabSQL.pl
Wszystkie prawa zastrzeżone